Geneza „Nad Niemnem” - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Powieść Elizy Orzeszkowej: „Nad Niemnem” uważana jest za najwybitniejsze dzieło pisarki, w pełni oddające jej ideowe i artystyczne przesłanki. Utwór powstał w okresie, kiedy Orzeszkowa cieszyła się rosnącym uznaniem czytelników, a w swym dorobku literackim i publicystycznym miała między innymi: „Meira Ezofowicza”, „Niziny”, „Widma” i „Dziurdziów” – dzieła, w których poruszyła tak ważne dla narodu polskiego kwestie, jak: zagrożenia młodzieży oraz położenie Polaków w nieustannie zmieniającej się i wrogiej ich interesom rzeczywistości. Na bazie dotychczasowych doświadczeń twórczych i osobistych przeżyć pisarki zrodziło się „Nad Niemnem” – powieść realistyczna, na którą w roku 1884 złożył zamówienie Marian Gawalewicz, redaktor naczelny „Tygodnika Powszechnego”. Dzieło miało przede wszystkim poruszać problematykę konfliktu między przedstawicielami różnych pokoleń oraz relacji między ziemiaństwem a szlachtą zagrodową.

W roku 1885 Eliza Orzeszkowa zasiadła do pisania nowej powieści, którą początkowo zatytułowała: „Mezalians”. Z czasem jednak wzbogaciła fabułę utworu, wprowadzając wątek narodowy i nadając mu formę zbliżoną do epopei. W jednym z listów tak wspominała pracę nad książką:
„Nad Niemnem” pisze się powoli. Zaczęłam dopiero tom drugi. Powieść jest trudną, trzeba pilnie trzymać się natury, aby nie popaść w sielankę i osiągnąć cel, którym jest scharakteryzowanie szlachty zagrodowej i głównych tutejszych obywatelskich typów. […] Głównym źródłem jej wątku jest powstanie 1863 roku. Obchodzenie cenzury także pisanie utrudnia, ale bez zaczerpnięcia z góry nic zupełnie jasnym być nie może. Przy tym w 1863 roku na Litwie szlachta zagrodowa odegrała rolę niezmiernie czynną, obywatelstwo żyło z nią wtedy po bratersku i zaprowadziło ją, gdzie chciało – potem puściło ją na pastwę ciemnoty i powolnego dziczenia.
Znaczący wpływ na zmianę formuły dzieła miała trudna wówczas sytuacja Polaków, żyjących pod zaborami oraz pobyt pisarki w Miniewiczach i jej znajomość z Janem Kamieńskim, który po latach zesłania za udział w powstaniu styczniowym wrócił do swego majątku. W czasie wycieczek po nadniemieńskiej okolicy Orzeszkowa poznała mieszkańców pobliskiego zaścianka Bohatyrowiczów i zebrała materiał folklorystyczny do powieści.

Ostatecznie „Nad Niemnem” zyskało charakter dzieła, w którym autorka powróciła do tragicznych wydarzeń w dziejach narodu polskiego, jakimi były walki powstańcze w 1863 roku i opisała ich wpływ na życie rodaków. Nawiązała do niezwykle ważnej kwestii wierności ziemi ojczystej i pamięci o walce o wolność oraz o tych, którzy w jej imię polegli na polu bitwy. Poruszyła również problematykę życia młodego pokolenia po klęsce powstania i jej wpływ na świadomość tych, którzy co prawda nie walczyli o niepodległość ojczyzny, lecz ponosili konsekwencje represji zaborcy.

Powieść, wzbogacona o walory etyczne, takie jak: obrona integralności ziemi ojczystej i zachowanie tożsamości narodowej, poruszyła sumienia Polaków i na nowo rozbudziła w nich świadomość narodową. Jednocześnie stała się głosem wielkiego rozczarowania Orzeszkowej ideami wczesnego pozytywizmu. „Nad Niemnem” powstało ze świadomością klęski powstania styczniowego i utraconego sojuszu społeczeństwa, a także porażki działalności pozytywistów.

W 1887 roku „Nad Niemnem” drukowane było w odcinkach na łamach „Tygodnika Ilustrowanego” i natychmiast zyskało uznanie czytelników i krytyki literackiej. Wydanie książkowe ukazało się rok później, dzięki staraniom autorki, która chciała swoją powieścią upamiętnić dwudziestą piątą rocznicę wybuchu powstania styczniowego. W ciągu dwóch następnych lat doczekało się trzech wydań, a kolejne zostały zakazane przez cenzurę, co Orzeszkowa uznała za swój największy triumf.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Nad Niemnem - streszczenie
2  Kompozycja „Nad Niemnem”
3  Kult pracy w „Nad Niemnem”



Komentarze: Geneza „Nad Niemnem”

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 



2018-08-15 22:23:31

Widać obecne pokolenie nie wie co to znaczy BÓG HONOR OJCZYZNA, Jak zaznaczono- obrona integralności ziemi ojczystej i zachowanie tożsamości narodowej, poruszyła sumienia Polaków i na nowo rozbudziła w nich świadomość narodową. Widać teraz też potrzebne, nowe wydanie powieścci zaktualizowanej historycznie


2011-06-01 20:43:37

cieszyła się że zakazali jej książki bo to oznaczało że pisała o czymś tak ważnym dla Polaków że objęto to cenzurą. wtedy były inne czasy i każdy taki utwór był zakazany żeby zgnębić Polaków. przydałaby się lekcja historii a nie tępe ocenianie bez jakiegokolwiek światopoglądu.. pisarz to też zawód więc musiała jakoś zarabiać poza tym nie sądzę aby pisała o czymś o czym by nie chciała pisać, to był jej temat nr jeden i najlepiej się w tym czuła więc zlecili to właśnie Orzeszkowej. wolno jej szło bo musiała umieścić prawdziwy przekaz "między wierszami" poza tym to ma być powieść a nie opowiadanie trzeba się wytężyć żeby napisać takie dzieło.. wyobraź sobie że interesowało ich moim zadaniem jej poglądy były bardzo słuszne. najgłupszy w tym artykule jest Twój komentarz...


2011-02-13 08:49:06

"kolejne zostały zakazane przez cenzurę, co Orzeszkowa uznała za swój największy triumf." - Głupia ta Orzeszkowa - cieszyła się, że jej zakazali książki. Głupio też w sumie, że zaczęła pisać książkę nie dla własnej radości, ale dla jakiegoś głupiego obowiązku dorzucenia swoich 3 groszy, "bo akurat wszystkich interesuje co ona myślała o powstaniu styczniowym". Może dlatego tak wolno jej to szło, że aż musiała ponarzekać w liście. Ale może źle to oceniam, bo wnioskuję to tylko na podstawie tego artykułu ;)




Streszczenia książek
Tagi: